Czym jest ferment, a czym ferment w kosmetyku?
Ferment to efekt procesu fermentacji. W tym procesie mikroorganizmy, na przykład bakterie albo drożdże, przekształcają składnik wyjściowy i zmieniają jego skład.
Samo słowo „ferment” nie mówi jeszcze, czy w gotowym produkcie są żywe mikroorganizmy. W żywności fermentowany produkt może zawierać żywe kultury bakterii, ale nie musi. Zależy to od sposobu produkcji i późniejszego utrwalenia produktu.
W kosmetykach ferment oznacza najczęściej gotowy surowiec otrzymany dzięki fermentacji. Może to być fermentowany ekstrakt roślinny, filtrat po fermentacji albo składnik powstały z udziałem bakterii lub drożdży.
Dlatego w kosmetykach słowo „ferment” opisuje przede wszystkim sposób otrzymania składnika. Nie oznacza automatycznie, że kosmetyk zawiera żywe kultury bakterii.
Jak rozpoznać ferment w składzie INCI?
Fermenty najczęściej można rozpoznać po słowie „Ferment” w nazwie INCI. Przykłady to Lactobacillus/Acerola Cherry Ferment albo Leuconostoc/Radish Root Ferment Filtrate.
W nazwach INCI mogą pojawiać się też określenia takie jak „Ferment Filtrate” albo „Lysate”. „Ferment Filtrate” oznacza filtrat po fermentacji. „Lysate” oznacza składnik otrzymany z rozbitych komórek mikroorganizmów.
Sama nazwa INCI mówi, że składnik powstał z udziałem fermentacji albo mikroorganizmów. Nie mówi jednak automatycznie, jak będzie działał gotowy kosmetyk. Znaczenie ma konkretny surowiec, jego ilość w formule, baza kosmetyku i pozostałe składniki.
Ferment, prebiotyk, probiotyk i postbiotyk - czym się różnią?
Te pojęcia odnoszą się do różnych rzeczy.
Ferment to surowiec powstały w procesie fermentacji. Jest efektem działania mikroorganizmów na składnik wyjściowy. W kosmetykach mogą to być na przykład fermentowane ekstrakty roślinne, filtraty fermentacyjne albo inne składniki otrzymywane z udziałem mikroorganizmów.
Probiotyk to żywy mikroorganizm. W kosmetykach takie składniki są rzadkie, bo przez cały okres trwałości produktu trzeba byłoby utrzymać ich żywotność, stabilność formuły i bezpieczeństwo mikrobiologiczne.
Prebiotyk to składnik wykorzystywany metabolicznie przez mikroorganizmy skóry. W kosmetykach do składników prebiotycznych należą między innymi inulina, alfa-glukanooligosacharyd, fruktooligosacharydy i wybrane polisacharydy. Ich zadaniem jest wpływ na środowisko mikrobiomu skóry, czyli warunki, w których funkcjonują naturalnie obecne na skórze mikroorganizmy.
Postbiotyk to składnik pochodzenia mikrobiologicznego, otrzymywany z nieaktywnych mikroorganizmów, ich fragmentów albo produktów ich przemiany. W kosmetykach do tej grupy zalicza się między innymi lizaty, filtraty fermentacyjne, fragmenty ścian komórkowych mikroorganizmów i metabolity powstające w procesie fermentacji.
Kiedy nazwy ferment, prebiotyk i postbiotyk są mylone?
Ferment, prebiotyk i postbiotyk mogą mieć wspólny punkt wyjścia, ale opisują różne rzeczy.
Ferment mówi o sposobie otrzymania składnika. Powstaje w procesie fermentacji z udziałem mikroorganizmów.
Prebiotyk mówi o funkcji składnika wobec mikroorganizmów skóry. Jest wykorzystywany metabolicznie przez mikroorganizmy obecne na skórze.
Postbiotyk mówi o pochodzeniu składnika z mikroorganizmów, ich fragmentów albo produktów ich przemiany. Do tej grupy należą między innymi lizaty, filtraty fermentacyjne, fragmenty ścian komórkowych mikroorganizmów i metabolity fermentacji.
Dlatego ferment nie jest automatycznie probiotykiem, prebiotykiem ani postbiotykiem. Może być składnikiem otrzymanym przez fermentację i jednocześnie zawierać związki typowe dla składników postbiotycznych, ale trzeba to oceniać na podstawie konkretnego surowca, nie samego słowa „ferment” w nazwie INCI.
Co to oznacza przy wyborze kosmetyku?
W kosmetyku liczy się nie tylko nazwa składnika, ale cała receptura. Ferment, prebiotyk czy postbiotyk mogą być elementem formuły, ale sama ich obecność nie przesądza o działaniu produktu.
Znaczenie ma rodzaj składnika, jego ilość, forma kosmetyku i pozostałe składniki w recepturze. Inaczej ocenia się lekki krem do codziennego stosowania, inaczej tonik z kwasami, a inaczej serum lub kosmetyk wspierający barierę skóry.
Ważne jest działanie całego kosmetyku. Składniki związane z fermentacją i mikrobiomem mogą mieć sens w pielęgnacji, ale nie działają w oderwaniu od reszty formuły.
Jeśli chcesz zgłębić temat prebiotyków, znajdziesz go w osobnym tekście: Prebiotyki w kosmetykach - jak działają na cerę wrażliwą. O samej fermentacji piszemy szerzej tutaj: Fermenty w kosmetykach - co to jest i jak działa fermentacja.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ferment i postbiotyk to to samo?
Nie. Ferment to surowiec powstały w procesie fermentacji. Postbiotyk to składnik pochodzenia mikrobiologicznego, otrzymywany z nieaktywnych mikroorganizmów, ich fragmentów albo produktów ich przemiany.
Część fermentów może być bliska składnikom postbiotycznym, ale nie każdy ferment jest postbiotykiem.
Czy fermenty zawierają żywe bakterie?
W kosmetykach sama nazwa „Ferment” w INCI nie oznacza obecności żywych bakterii. Oznacza przede wszystkim, że składnik został otrzymany w procesie fermentacji.
Ferment kosmetyczny może zawierać związki powstałe podczas działania mikroorganizmów, ale nie jest tym samym co probiotyk.
Czy prebiotyk to pożywka dla bakterii?
To uproszczenie. Prebiotyk to składnik wykorzystywany metabolicznie przez mikroorganizmy skóry. W kosmetykach do składników prebiotycznych należą między innymi inulina, alfa-glukanooligosacharyd, fruktooligosacharydy i wybrane polisacharydy.
Co wybrać dla cery wrażliwej - prebiotyk czy ferment?
To nie jest wybór albo-albo. W jednej formule mogą występować zarówno fermenty, jak i składniki prebiotyczne. Przy cerze wrażliwej ważniejsza jest tolerancja całego kosmetyku niż sama obecność jednego typu składnika.
Czytaj dalej
- Fermenty w kosmetykach - co to jest i jak działa fermentacja
- Prebiotyki w kosmetykach - jak działają na cerę wrażliwą
- Mikrobiom skóry a cera wrażliwa - co warto wiedzieć
