Kosmetyk nie cofnie zmian w kościach ani nie przywróci przemieszczonej tkanki tłuszczowej. Dobrze zaplanowana pielęgnacja może jednak poprawić nawilżenie, wygładzenie i elastyczność skóry, ograniczać skutki fotostarzenia oraz wspierać procesy zachodzące w naskórku i skórze właściwej.
Dlaczego po 40. roku życia skóra traci jędrność
Za wytrzymałość skóry odpowiada przede wszystkim kolagen. Elastyna umożliwia jej rozciąganie i powrót do wcześniejszego kształtu. Oba białka tworzą część macierzy zewnątrzkomórkowej skóry właściwej.
Z wiekiem fibroblasty produkują mniej kolagenu, a istniejące włókna są stopniowo uszkadzane i gorzej uporządkowane. Zwiększa się również aktywność enzymów rozkładających macierz skóry. W efekcie skóra staje się cieńsza, mniej odporna na odkształcenia i wolniej wraca do pierwotnego położenia.
Istotną rolę odgrywa spadek poziomu estrogenów w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie. Estrogeny wpływają między innymi na syntezę kolagenu, zawartość kwasu hialuronowego, grubość skóry, jej nawilżenie i funkcjonowanie bariery naskórkowej. Ich niedobór wiąże się ze zmniejszeniem zawartości kolagenu, suchością, ścieńczeniem skóry i utratą elastyczności.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie zmiany pojawiają się dokładnie w dniu menopauzy. Starzenie skóry zaczyna się wcześniej, a zmiany hormonalne dodatkowo je przyspieszają.
Promieniowanie UV ma większe znaczenie, niż często zakładamy
Jedną z głównych zewnętrznych przyczyn utraty jędrności jest wieloletnia ekspozycja na promieniowanie słoneczne. Promieniowanie UVA dociera do skóry właściwej, nasila stres oksydacyjny i aktywuje enzymy rozkładające kolagen.
W skórze przewlekle wystawianej na słońce dochodzi również do nieprawidłowego nagromadzenia uszkodzonych włókien elastynowych. Proces ten nazywany jest elastozą posłoneczną. Skóra staje się grubsza, mniej elastyczna, nierówna i bardziej podatna na głębokie zmarszczki.
Znaczenie ochrony przeciwsłonecznej nie ogranicza się więc do zapobiegania przebarwieniom. W badaniach osoby stosujące filtr codziennie miały po kilku latach mniej oznak starzenia skóry niż osoby używające go nieregularnie.
Codzienny filtr przeciwsłoneczny jest najlepiej udokumentowanym elementem profilaktyki fotostarzenia. Bez niego nawet starannie dobrana pielęgnacja naprawcza działa w warunkach ciągłego powstawania kolejnych uszkodzeń.
Glikacja usztywnia włókna podporowe skóry
Glikacja to spontaniczna reakcja cukrów z białkami. Jej produktem są między innymi zaawansowane produkty glikacji, określane skrótem AGE.
Kolagen jest szczególnie podatny na ich gromadzenie, ponieważ pozostaje w organizmie przez wiele lat. Powstające wiązania krzyżowe usztywniają włókna kolagenowe, ograniczają ich elastyczność i utrudniają prawidłową przebudowę macierzy skóry. Procesowi sprzyjają wiek, wysoki poziom glukozy, stres oksydacyjny, palenie papierosów i promieniowanie UV.
Nie istnieje kosmetyk, który usuwałby wszystkie nagromadzone w skórze produkty glikacji. Racjonalne znaczenie ma ograniczanie nadmiaru cukrów prostych, niepalenie, ochrona przeciwsłoneczna i dostarczanie skórze antyoksydantów. Nie należy jednak przedstawiać diety jako szybkiego sposobu na odzyskanie jędrności.
Jędrność skóry a nawilżenie
Nawilżenie nie odbudowuje głębokich struktur twarzy, ale mocno wpływa na to, jak skóra wygląda.
Odwodniona warstwa rogowa jest mniej elastyczna, bardziej szorstka i silniej uwidacznia drobne linie. Po zastosowaniu humektantów, emolientów i składników ograniczających ucieczkę wody powierzchnia skóry staje się gładsza i bardziej sprężysta. Efekt ten może być widoczny szybko, ale nie należy mylić go z przebudową kolagenu.
Po menopauzie skóra częściej wymaga jednoczesnego dostarczania wody i lipidów. W pielęgnacji warto szukać między innymi kwasu hialuronowego, gliceryny, sacharydów, skwalanu, olejów roślinnych oraz składników wspierających barierę hydrolipidową skóry.
Przy bardzo suchej skórze sprawdzi się bogatszy krem, taki jak Ultra-Rich Krem Przeciwzmarszczkowy z Kompleksem Witamin. Jego podstawowym zadaniem jest ograniczenie suchości, natłuszczenie i poprawa wyglądu powierzchni skóry. Nie zastępuje on jednak składników ukierunkowanych na fotostarzenie.
Retinoidy — najlepiej przebadana grupa składników
Spośród składników stosowanych miejscowo to retinoidy mają najmocniejsze dowody na poprawę oznak fotostarzenia.
Najwięcej badań dotyczy tretynoiny, czyli leku dostępnego na receptę. W badaniach klinicznych poprawiała drobne zmarszczki, strukturę naskórka i organizację kolagenu w skórze właściwej. Retinol działa łagodniej i wymaga przemian w skórze, ale również może wpływać na naskórek oraz ekspresję białek związanych z macierzą skóry.
Nie wszystkie pochodne witaminy A działają jednak tak samo. Różnią się siłą, stabilnością, stężeniem i ryzykiem podrażnienia. Sama informacja „z retinoidem” nie pozwala jeszcze ocenić skuteczności kosmetyku.
Retinoidy mogą początkowo powodować suchość, pieczenie i łuszczenie. Dlatego najlepiej wprowadzać je stopniowo, na przykład dwa lub trzy wieczory w tygodniu. Częstotliwość można zwiększać dopiero wtedy, gdy skóra dobrze toleruje pielęgnację.
Nie ma potrzeby łączenia ich od razu z wieloma kwasami czy intensywnymi peelingami. Ważniejsze są regularność, odpowiednie nawilżenie i codzienna ochrona przeciwsłoneczna.
Liftingująco-Ujędrniający Krem na Noc z Retinoidami i Peptydami zawiera hydrogenated retinol, bakuchiol i peptyd Acetyl Hexapeptide-8. Jest przeznaczony do wieczornej pielęgnacji skóry dojrzałej, która potrzebuje jednocześnie wygładzenia i bogatszej warstwy ochronnej.
Peptydy — obiecujące, ale nie wszystkie działają jednakowo
Peptydy to krótkie łańcuchy aminokwasów. W kosmetykach stosuje się różne ich grupy, między innymi peptydy sygnałowe, transportujące oraz wpływające na mechanizmy związane z napięciem mięśniowym.
Określenie „peptydy” obejmuje więc wiele substancji o odmiennym działaniu. Nie można zakładać, że każdy peptyd automatycznie zwiększa produkcję kolagenu.
Część peptydów wykazuje korzystne działanie w badaniach laboratoryjnych i klinicznych. Przeglądy badań wskazują na możliwość poprawy nawilżenia, elastyczności, drobnych zmarszczek i parametrów macierzy skóry. Jakość dowodów jest jednak nierówna. Badania często dotyczą gotowych formulacji zawierających wiele składników, mają niewielką liczbę uczestników albo nie pozwalają przypisać efektu jednemu peptydowi.
Peptydy mają sens przede wszystkim jako element regularnej, dobrze tolerowanej pielęgnacji. Nie zastępują ochrony przeciwsłonecznej ani retinoidów, ale mogą je uzupełniać.
Nawilżająco Ujędrniające Serum Peptydowe zawiera siedem peptydów, trzy formy kwasu hialuronowego, sacharyd izomerate, ekstrakt z czerwonych alg, hydrolat róży damasceńskiej i ekstrakt z zielonej herbaty. Łączy pielęgnację ukierunkowaną na elastyczność z intensywnym nawilżeniem.
Bakuchiol — nie jest retinolem, ale może być wartościowym składnikiem
Bakuchiol jest związkiem roślinnym pozyskiwanym tradycyjnie z Psoralea corylifolia. Nie należy do retinoidów i nie ma takiej samej budowy jak retinol.
W badaniach laboratoryjnych wykazuje częściowo podobny kierunek wpływu na geny i białka związane ze starzeniem skóry. W niewielkim, trwającym 12 tygodni badaniu bakuchiol i retinol zmniejszały powierzchnię zmarszczek oraz przebarwienia. Bakuchiol powodował mniej pieczenia i łuszczenia. Badanie objęło jednak tylko 44 osoby, dlatego nie jest wystarczającą podstawą do uznania obu składników za równoważne.
Bakuchiol może być dobrym wyborem dla skóry, która źle toleruje retinol, albo składnikiem uzupełniającym pielęgnację. Nie powinien być przedstawiany jako „naturalny retinol”, ponieważ takie określenie upraszcza jego działanie.
W {iossi} znajduje się między innymi w serum Amarantus do masażu twarzy, szyi i dekoltu oraz w kremie do szyi i biustu Winorośl.
Czy masaż twarzy poprawia jędrność
Masaż może chwilowo zwiększyć przepływ krwi w skórze, ułatwić odpływ płynu tkankowego i zmniejszyć poranny obrzęk. Regularnie wykonywany może też poprawiać subiektywną ocenę wyglądu skóry.
Nie ma jednak mocnych dowodów, że ręczny masaż odbudowuje utracony kolagen, trwale podnosi owal twarzy albo napina mięśnie w sposób porównywalny z zabiegami. Dostępne badania są nieliczne, zwykle małe i wykorzystują różne techniki.
Masaż warto więc traktować jako uzupełnienie pielęgnacji, a nie jej główną metodę ujędrniającą.
Najważniejsza jest delikatność. Skóry nie trzeba mocno ugniatać ani rozciągać. Wystarczy kilka minut spokojnych ruchów wykonywanych na kosmetyku zapewniającym dobry poślizg. W tej roli może być stosowane serum Amarantus.
Przy aktywnym stanie zapalnym, bolesnych zmianach, świeżych zabiegach lub bardzo reaktywnej skórze intensywny masaż może nasilić podrażnienie.
Szyja i dekolt wymagają tej samej ochrony co twarz
Szyja i dekolt przez lata otrzymują podobną dawkę promieniowania słonecznego jak twarz, ale często są rzadziej chronione filtrem i pomijane podczas nakładania kosmetyków.
Skóra tych okolic jest cieńsza niż w wielu obszarach twarzy, dlatego utrata elastyczności i fotouszkodzenia mogą stawać się na niej wcześniej widoczne. Powtarzalne zginanie szyi może utrwalać poziome linie, ale zasadnicze znaczenie nadal mają wiek, promieniowanie UV, zmiany hormonalne i budowa tkanek.
Na szyję i dekolt można nakładać te same serum, krem i filtr co na twarz. Osobny kosmetyk jest kwestią wygody oraz dopasowania konsystencji, a nie biologicznej konieczności.
Krem Winorośl do szyi i biustu zawiera między innymi bakuchiol, koenzym Q10, ekstrakt z alg i kwas hialuronowy.
Cienka skóra wokół oczu również szybciej pokazuje zmiany związane z suchością i utratą elastyczności. Liftingująco-ujędrniający krem pod oczy zawiera peptydy, kofeinę, ekstrakt z czerwonych alg i kwas hialuronowy.
Jak ułożyć pielęgnację poprawiającą wygląd jędrności
Nie potrzeba wielu kosmetyków. Większe znaczenie ma regularne stosowanie kilku dobrze dobranych produktów.
Rano
- Łagodne oczyszczanie lub samo umycie twarzy wodą, zależnie od potrzeb skóry.
- Serum nawilżające, peptydowe albo antyoksydacyjne.
- Krem dobrany do poziomu suchości.
- Ochrona przeciwsłoneczna o szerokim spektrum.
Wieczorem
- Dokładne zmycie makijażu i filtra.
- Łagodne oczyszczanie.
- Retinoid stosowany z częstotliwością dostosowaną do tolerancji skóry albo bakuchiol w dni bez retinoidu.
- Krem wspierający barierę hydrolipidową skóry.
Peptydy można stosować rano lub wieczorem. Nie ma ogólnej zasady, która zabraniałaby łączenia ich z retinoidami. Przy skórze wrażliwej prostsza rutyna często sprawdza się jednak lepiej niż nakładanie kilku intensywnych preparatów jednocześnie.
Co ma największe znaczenie
W pielęgnacji skóry tracącej jędrność priorytety są dość jasne.
Najmocniejsze podstawy naukowe mają codzienna ochrona przeciwsłoneczna i retinoidy. Nawilżanie poprawia elastyczność warstwy rogowej oraz wygląd drobnych linii. Peptydy i bakuchiol mogą uzupełniać rutynę, szczególnie gdy skóra źle toleruje intensywniejsze składniki.
Masaż może zmniejszyć obrzęk i poprawić wygląd skóry na krótki czas, ale nie zastąpi składników wpływających na fotostarzenie.
Realny efekt pielęgnacji to gładsza, lepiej nawilżona i bardziej elastyczna skóra oraz stopniowa poprawa części oznak starzenia. Kosmetyki nie zmienią natomiast położenia tkanki tłuszczowej, nie odbudują ubytku kości i nie wykonają mechanicznego liftingu twarzy.
Najczęstsze pytania
Czy krem może odbudować kolagen?
Nie każdy krem. Retinoidy mogą wpływać na syntezę i degradację kolagenu, co zostało potwierdzone w badaniach klinicznych i histologicznych. W przypadku wielu innych składników dowody są słabsze albo dotyczą gotowej formulacji, a nie pojedynczej substancji.
Nawet skuteczny kosmetyk nie odtworzy jednak całej młodej struktury skóry i głębszych tkanek twarzy.
Co jest skuteczniejsze: peptydy czy retinoidy?
Retinoidy są lepiej przebadane i mają mocniejsze dowody na poprawę fotostarzenia. Peptydy mogą wspierać pielęgnację, zwłaszcza gdy zależy nam na dobrej tolerancji i nawilżeniu.
Nie trzeba wybierać tylko jednej grupy. Warto jednak wiedzieć, że ich pozycja w badaniach naukowych nie jest równorzędna.
Czy bakuchiol działa tak samo jak retinol?
Nie. Bakuchiol nie jest retinoidem. Może wpływać na część podobnych procesów i w niektórych badaniach poprawiał zmarszczki oraz przebarwienia, ale baza dowodowa jest znacznie mniejsza niż w przypadku retinoidów.
Od czego zacząć przy skórze wrażliwej?
Od łagodnego oczyszczania, dobrego kremu, regularnej ochrony przeciwsłonecznej i jednego serum dopasowanego do potrzeb skóry. Retinoid można wprowadzić później, początkowo dwa razy w tygodniu.
Wprowadzanie kilku nowych produktów naraz utrudnia ocenę, który z nich działa, a który powoduje podrażnienie.
Po jakim czasie widać efekty?
Poprawa nawilżenia i gładkości może być widoczna w ciągu kilku dni. Zmiany związane z retinoidami, peptydami lub bakuchiolem wymagają zwykle co najmniej kilku lub kilkunastu tygodni systematycznego stosowania.
Czytaj dalej
Peptydy po 40. i 50. roku życia — dla kogo, kiedy i z czym je łączyć
